door Albert Camus

November 1946

Ja, wij moeten onze stemmen verheffen. Tot nu toe heb ik ervan afgezien een beroep op de emotie te doen. Wij worden verscheurd door de logica van de geschiedenis, die wij tot in elk detail hebben uitgesponnen – door een netwerk dat ons dreigt te verstikken.
Het is niet de emotie die het net van die logica, die tot in het irrationele is uitgedijd, door kan snijden, maar het is alleen de rede die de logica op zijn eigen terrein kan bestrijden. Maar ik kan me niet aan de indruk onttrekken....dat geen enkel toekomstscenario te rijmen valt met onze kracht van liefde en verontwaardiging. Ik ben mij er heel goed van bewust dat het een krachtige en zeer belangrijke drijfveer vereist om mensen in beweging te krijgen en dat het moeilijk is jezelf in een gevecht te storten waarvan de doelstellingen zo bescheiden zijn en waarin hoop slechts een rationele basis heeft - en zelfs dat nauwelijks. Maar het probleem is niet hoe mensen mee te slepen, integendeel, zij moeten juist niet meegesleept worden, maar het moet hen precies duidelijk gemaakt wordt waar ze nu eigenlijk mee bezig zijn.
Om te redden wat er te redden valt, dus om enig zicht op een toekomst te bieden, is de hartstocht en het offer wat er gevraagd wordt het belangrijkste motief. Het vraagt van ons alleen dat we er helder over nadenken en dan beslissen of het lot van de mensheid eerst nog ellendiger moet worden om verre en hersenschimmige resultaten te bereiken, of dat we een wereld, vergeven van wapentuig, waarin de broeder zijn broeder vermoordt maar moeten accepteren; of dat wij juist het bloedvergieten en de ellende zoveel mogelijk moeten vermijden, zodat we volgende generaties, die beter toegerust zijn dan wij, een kans geven te overleven.
Ik ben, wat mij betreft, er redelijk zeker van dat ik de keuze gemaakt heb. En nu ik gekozen heb, denk ik dat ik mij uit moet spreken, dat ik moet stellen dat ik nooit meer een van diegenen, wie het dan ook mogen zijn, zal zijn die zich met moord compromitteren, en dat ik de consequenties van zo'n besluit moet dragen. Het is nu gezegd en zover kan ik op dit moment gaan.....Echter, ik wil wel de geest duidelijk maken waarin dit artikel is geschreven. Er wordt van ons gevraagd of wij dit of dat land of dit of dat volk willen haten. Maar sommigen van ons zijn zich te zeer bewust van onze gemeenschappelijke menselijkheid om zo'n keuze te maken. Diegenen die echt van het Russische volk houden, dankzij datgene wat zij altijd gebleven zijn - die wereld doortrokken van hetgeen waarover Tolstoj en Gorki spraken - wensen hen geen sukses in hun machtspolitiek toe, maar willen hen liever, na de beproevingen van het verleden, sparen voor een nieuwe en zelfs nog huiveringwekkendere aderlating. Dat geldt dus ook voor de Amerikanen en de volkeren van het ongelukkige Europa. Dat is het soort van elementaire waarheid die wij temidden van de uitzinnige hartstochten van onze tijd gemakkelijk dreigen te vergeten.