Het
Evangelie van het uur U
Paul
Berthelot
L’Évangile
de l’Heure
Parijs, Editions des
« TEMPS NOUVEAUX » - N° 54 –
1912
„Non est potestas
super terram quae comparetur ei“ (Job 41 :24)
Voorwoord
Paul BERTHELOT, onder de
esperantisten en anarchisten ook bekend onder het pseudoniem
Marcelo Verema, hebben wij vier jaar geleden ontmoet in Rio de
Janeiro, de ‘verda stelo’ (een ‘groene
ster’, symbool van de Esperantisten) op zijn
pet.
Zijn eenvoud, zijn soberheid,
zijn soms lompe openhartigheid, zijn brede ontwikkeling, met name
in de chemie, de plantkunde en fysiologie, en zijn kennis van de
anarchistische denkbeelden en de charme van zijn gesprekken,
hadden hem al snel de achting verschaft van zijn kameraden en de
bewondering van vele anderen.
Hij sprak zeer zelden over
zichzelf. Volgens mij was hij in Parijs geboren; hij heeft daar
in ieder geval medicijnen gestudeerd, toen hij Frankrijk moest
verlaten om de kazerne te ontvluchten, omdat hij niet over de
fysieke kracht beschikte om een gevecht te doorstaan, hoewel dat
volgens hem toch nuttig was.
Daarna heeft hij veel gereisd.
Hij was al heel lang wees, zijn voogd had zijn vermogen slecht
beheerd, en de rest liet hij na aan een oude tante. Om in het
buitenland te kunnen leven, leerde hij het vak van typograaf. In
Rio kreeg hij een aanstelling als leraar Frans en Esperanto aan
de Academie Berlitz, en bovendien als directeur van de dependance
in Petropolis, een vakantieplaats en verblijfplaats van
diplomaten. Die positie heeft hij opgegeven voor zijn
antimilitaristische propaganda.
Na een periode van armoede, zou
hij juist terugkeren naar Europa, toen een vrouw, een lerares bij
de indianen, met hem sprak over de zeden en gewoonten, de
eigenschappen en de zachtaardigheid van haar wilde leerlingen,
evenals over de vruchtbaarheid van de gebieden die door hen
werden bewoond.
En dus besloot hij, samen met
een groep vrienden, om de primitieven en de streken te gaan
onderzoeken. Trouwens, zou het niet mogelijk zijn om te
profiteren van hun communistische neigingen, hun steun verwerven
en in hun gebieden een vrije kolonie te stichten, die ook open
zou staan voor de vervolgden uit onderdrukte streken
?....
Hij verbleef eerst in
Leopoldina, in de provincie Goyaz, aan de rivier de Araguaya,
vijftien dagreizen van Sao Paulo. Een kameraad, die hem had
vergezeld, had hem daar een paar maanden later verlaten. Weer
later, nadat hij de Indianen had bestudeerd en hun taal had
geleerd, waarbij hij volledig samenwerkte met zijn journalistieke
vrienden in Sao Paulo en “Het Evangelie van het uur U
“ schreef, zette hij zijn reis naar het Noorden voort,
omdat hij Belém-do-Para wilde bereiken. Hij stierf in
Conceiçâo-do-Araguya, in augustus 1910, 30 jaar oud.
Zijn verslag, waarvan hij mij had geschreven, dat het klaar was,
heeft ons helaas niet meer bereikt.
Kropotkien heeft geschreven,
naar aanleiding van Élisée Reclus : « De
anarchie heeft al een reeks karakters voortgebracht van een
uitmuntende pracht.” Berthelot was er een van. Net als
Reclus, was hij anarchist tot in het diepst van zijn wezen; net
als hij, heeft hij de huichelachtigheid van de despoot en de
eerzuchtige niet gekend. Zijn dood heeft de hoop die hij voor ons
vertegenwoordigde onmiskenbaar gebroken.
NENO VASCO (1878-1920, Portugese
jurist en anarchist, die van 1901 tot 1911 actief was in de
Braziliaanse Anarchistische Beweging)
Zie voor
de complete tekst: www.verbodengeschriften.nl